In zijn Aforismen over levenswijsheid heeft Arthur Schopenhauer (1788-1860) zich uitvoerig beziggehouden met de menselijke levensloop. Hij laat zien hoe het ouder worden zich voltrekt en hoe men zich er het best tegenover zou kunnen verhouden. Vanuit zijn wilsmetafysica was Schopenhauer onherroepelijk een pessimist: de wereld is een hel. Het leven is een onophoudelijke strijd en als willend wezen kan de mens zich daar helaas niet aan onttrekken. In de Aforismen neemt Schopenhauer geen metafysisch maar een empirisch standpunt in. Gelukkig worden zit er niet in voor de mens, maar hij kan wel proberen om niet ongelukkig te worden.
In onze jeugd duurt de tijd eindeloos. Het bewustzijn staat wagenwijd open voor alles wat zich aandient, overal ziet de jonge mens kansen voor zijn geluk. Als je jong bent en er wordt aan de deur geklopt , denk je: 'ha, wie zal dat zijn?' Als je oud bent en er wordt aan diezelfde deur geklopt, denk je: '… wat krijgen we nou?' Ofwel: het leven is een gestaag voortgaande desillusionering. De ouder wordende mens ontdekt het boerenbedrog van de wereld. Hij is voor de gek gehouden, geluk bestaat helemaal niet. Ons leven lijkt op een geborduurde lap. Gedurende het eerste deel zie je het glanzende borduursel, gedurende het tweede deel kijk je aan tegen de onderkant.
Toch hoeft ouder worden volgens Schopenhauer helemaal niet zo erg te zijn. Ouder worden kan immers ook heel goed betekenen: afkoelen, verstandig worden. Om te kunnen leven zonder pijn en ongeluk moet een mens minstens vier hoedanigheden bezitten: een opgewekt humeur, een goede gezondheid, gemoedsrust en een beperkte hoeveelheid goederen of bezit. Daarmee kan hij zich wapenen tegen de algehele ontnuchtering. Wie niet langer naar het onmogelijke geluk streeft, niet tot de bedelstaf vervalt en gezond blijft, hoeft zich niet te vervelen en kan nog genoeg beleven. De ware kunst van het ouder worden is volgens Schopenhauer om zich geestelijk verder te ontwikkelen en de eigen ervaringen continu te overdenken. 'Rumineren' noemt hij dat. Alleen zo kan men de leegte en de verveling op afstand houden. Zijn grote voorbeeld was Goethe. Voor Johan Wolfgang betekende ouder worden een nieuwe fase met eigen mogelijkheden, waarin je tijd kunt maken voor je vrienden en kunt genieten van de investeringen die je tijdens je leven gedaan hebt.
Schopenhauer had natuurlijk heel goed in de gaten dat de meeste mensen zijn verstandelijke pragmatisme veel te kil vinden. Het zij zo, dan moeten ze maar op de blaren zitten.
